banner-1

Hayvanlardaki Davranışların Kontrolü

Davranış, bireyle çevre arasındaki sürekli diyalektik ilişkilerin dinamik ifadesi olarak tanımlanabilir. Davranışlar çeşitli sınıflar altında incelenebilir;

-    Sinirsel hareketler
-    Davranış Niteliğine Göre (Doğuştan ya da sonradan kazanılan)
-    Yönlendikleri Amaca Göre (Besi, üreme vs)

Bu duruma göre davranış, kalıtsal veya türlere özgü edinsel ya da öğrenilmiş hallerin bir kompleks bileşimidir. Hayvanların davranışlarındaki varyasyonlar, zoologların generasyonları tanımlama ve sınıflandırmasa esas aldığı şekil, büyüklük ve renklerin çeşitliliği kadar çok ve yararlıdır. Hayvan davranışları ile ilgilenen bilim dalı ETHO-LOGY’dir. Bu bilim dalı hayvanların belli davranışları nasıl ve neden yaptıklarını araştırır. Davranışların oluşmasında şu faktörler rol oynar.

-    Merkezi Sinir Sistemi
-    Hormonlar
-    Çevre
-    Kalıtım

Davranışlar, sinir sisteminin belli bir bölgesinin değil, tümünün fonksiyonudur. Bu fonksiyonların yerine getirilmesinde beynin temporal lobunun (şakak bölgesi) orta kısmında yer alan limbik sistem en önemli rolü oynar. Hipotalamus ve limbik sistem beraber çalışırlar, hipotalamus ve bağlı bulunduğu yapılar sadece davranışları değil, vücut ısısı, vücut sıvlarının ozmolalitesi, yeme içme dürtüsü ve vücut ağırlığı gibi vücudun diğer fonksiyonlarını da düzenler.  Hipotalamus limbik sistemin tam anlamıyla merkezinde bulunur, bu sistemin tüm birimleri ile iletişim yollarına sahiptir. Beyin kitlesinin %1’inden daha az bir yer tutmakla beraber limbik sistemin organizmanın bez ve kaslarını kontrol altında bulunduran bütün motor çıkışlarının en önemlisini oluşturur. 

Hemen hemen yapılan her iş ödül ya da ile ilgilir. Ödülle sonuçlanan davranışları tekrar ederken, ceza ile sonuçlanan eylemler genellikle terk edilir. İncelemeler, ödül ya da cezaya neden olmayan algıların zor hatırlandığını göstermiştir. Beynin incelenmesinde yeni ve ilginç uyarıların beynin korteks denilen dış bölgesini daima uyardığını göstermiştir. Şayet uyarılar bir ödül ya da cezalar ile sonuçlanmaz ise kortikal cevabın tamamen söndüğü, böylece hayvanın duyusal uyarımlara tamamen adapte olarak artık onların önemsenmediğini gözlenmiştir. Aksi durumda kortikal cevaplar tekrarlayan uyarımlarla gittikçe güçlenir ve ödül-ceza fenomenlerine karşı güçlü bir bellek kazanılır.

Kedi ve köpeklerde de davranış bozuklukları gözlemlenebilir. Tedavinin başlanması ve sürdürülmesinde sorunun psikolojik ya da fiziksel orijinli olup olmadığının tespiti önem taşır. Irka bağlı, genetik, yanlış eğitim ve yönlendirme ve çevresel faktörler davranış sorunlarına sebep olabilir. Temelde köpeklerin kişilikleri 12 ila 14. haftalara kadar olan dönemde şekillenir. Bu dönemde köpeklerin sahipleri ile olan relasyonu büyük önem taşır. Sorunlu davranış tespit edildiğinde erken müdahale edilmesi problemin giderilmesinde önem taşır. Sabır ve tutarlılık temel prensiptir. Bu süreç içinde doğru yönlendirme ve bunun kısa sürede gerçekleştirilebilmesi için köpek sahibinin köpeğin gözünde her zaman lider konumda olması gerekir. Zaman zaman sert bir ses tonu, zaman zaman da çok lezzetli ödül bu konumun sağlamlaştırılmasında büyük rol oynar. Köpek ve sahibi arasında köpeğin lider olduğu durumlara sıkça rastlanılmaktadır. Bu noktaya gelinmesinde doğru zamanda gereken yolun izlenilmemesi en önemli unsurlardan biridir.

 

RocketTheme Joomla Templates
.